เรามักจะคุ้นเคยกับภาพจำของวันตรุษจีนที่เต็มไปด้วยรอยยิ้ม สีแดงสดใส และซองอั่งเปาหนาๆ ใช่ไหม?
แต่รู้หรือไม่ว่า… ภายใต้บรรยากาศแห่งการเฉลิมฉลองนี้ มีจุดเริ่มต้นมาจาก “ความหวาดกลัว” และ “การเอาตัวรอด” ของบรรพบุรุษชาวจีนเมื่อกว่า 4,000 ปีก่อน
วันนี้จะพาคุณย้อนเวลากลับไปฟังเรื่องราวน่าสนใจเกี่ยวกับวันตรุษจีนกันครับ
1. คืนอันน่ากลัวและการมาเยือนของ “เจ้าเหนียน”
ในตำนานกล่าวไว้ว่า ในยุคที่มนุษย์ยังต้องต่อสู้กับภัยธรรมชาติ มีปีศาจตนหนึ่งที่ชื่อว่า “เหนียน” (Nian) หรือที่แปลว่า “ปี” ในภาษาจีน รูปร่างของมันน่าสะพรึงกลัวยิ่งนัก หัวเหมือนสิงโต ลำตัวใหญ่โตเหมือนวัว และมีเขายาวโง้งที่พร้อมจะขวิดทุกอย่างให้ราบคาบ
ปกติแล้ว เจ้าเหนียนจะอาศัยอยู่ใต้ทะเลลึก หรือไม่ก็ซ่อนตัวอยู่ในป่าทึบ แต่“ทุกวันสิ้นปีของจีน ( ตามปฏิทินจันทรคติของจีน )” เมื่อความมืดเข้าปกคลุม มันจะขึ้นมาจากที่ซ่อน เพื่อออกล่าสัตว์เลี้ยงและจับผู้คนกินเป็นอาหาร!
ความกลัวนี้ฝังลึกจนกลายเป็นธรรมเนียมปฏิบัติ ทุกครั้งที่ถึงวันสิ้นปีของชาวจีน ชาวบ้านทั้งหมู่บ้านจะหอบลูกจูงหลาน ปิดบ้านช่องเงียบกริบ แล้วพากันหนีตายขึ้นไปหลบซ่อนตัวบนภูเขาสูง ปล่อยให้หมู่บ้านร้างว่างเปล่าเพื่อให้คืนนี้ผ่านพ้นไป
2. ชายชราปริศนา ผู้ไม่เกรงกลัวความตาย
ในขณะที่ทุกคนกำลังเก็บข้าวของหนีตายนั้น มีชายชราขอทานคนหนึ่งเดินเข้ามาในหมู่บ้าน ท่าทางของเขาดูสงบนิ่ง แตกต่างจากชาวบ้านที่กำลังตื่นตระหนกยายเฒ่าใจดีคนหนึ่งเห็นเข้า จึงรีบเข้าไปเตือนด้วยความเป็นห่วง
“ตาเฒ่า! รีบหนีไปเร็วเข้า เจ้าเหนียนกำลังจะมาแล้ว!” นางยื่นอาหารให้เขาแล้วเร่งให้เขารีบไปซ่อนตัว
แต่ชายชรากลับยิ้มมุมปาก พลางลูบเคราสีขาวแล้วตอบกลับไปอย่างใจเย็นว่า “หากท่านให้ที่พักพิงข้าสักคืน ข้าสัญญาว่าจะไล่เจ้าปีศาจร้ายตัวนี้ไปให้เอง”ยายเฒ่ามองหน้าเขาด้วยความไม่เชื่อสายตา แต่เมื่อเห็นแววตามุ่งมั่น นางจึงยอมให้เขาเฝ้าบ้าน ส่วนตัวเองก็รีบหนีขึ้นเขาไปตามคนอื่น ทิ้งให้ชายชราเผชิญหน้ากับปีศาจร้ายเพียงลำพัง…
3. ปฏิบัติการ “สีแดง” สยบอสูร
เมื่อค่ำคืนมาเยือน ลมหนาวพัดกรรโชก เจ้าเหนียนโผล่มาตามนัด! มันเตรียมจะพังประตูบ้านเพื่อหาเหยื่ออันโอชะ แต่ทันใดนั้นเอง… มันต้องชะงักกึก!
สิ่งที่มันเห็นไม่ใช่บ้านที่มืดมิด แต่มันเห็น “กระดาษสีแดง” แผ่นใหญ่ติดอยู่ที่หน้าประตู สะท้อนกับแสงเทียนที่สว่างไสววูบวาบออกมาจากในบ้าน แสงสีแดงที่มันเกลียดเข้ากระแทกตาอย่างจัง!
ยังไม่ทันที่มันจะตั้งตัว เสียงระเบิดดัง “ปัง! ปัง! ปัง!” (ซึ่งเกิดจากการเผากระบอกไม้ไผ่ในสมัยนั้น ส่วนประทัดพึ่งถูกคิดค้นมาเมื่อ 1,000 กว่าปีที่ผ่านมา ) ก็ดังสนั่นหวั่นไหว ทำเอาเจ้าเหนียนที่ดุร้ายถึงกับตัวสั่นงันงกด้วยความหวาดกลัว
และตอนนั้นเอง ประตูบ้านเปิดผัวะออกมา! ชายชราคนเดิมเดินออกมาในชุด “เสื้อคลุมสีแดงสด” พร้อมกับส่งเสียงหัวเราะดังก้อง เจ้าเหนียนที่ขวัญเสียอยู่แล้ว เมื่อเจอ”สีแดง + ไฟสว่าง + เสียงดัง” เข้าไป มันจึงร้องโหยหวนและวิ่งหนีกลับลงทะเลไปอย่างไม่คิดชีวิต
4. รุ่งอรุณแห่งชัยชนะ สู่ประเพณีพันปี
เช้าวันรุ่งขึ้น เมื่อชาวบ้านกลับลงมาจากเขา พวกเขาประหลาดใจมากที่เห็นบ้านเรือนยังอยู่ครบถ้วน ไม่มีอะไรเสียหาย ยายเฒ่ารีบวิ่งไปดูที่บ้านของตนและพบเศษกระบอกไม้ไผ่ที่ถูกเผา กับกระดาษสีแดงที่ยังคงติดอยู่ และนั้นก็เลยทำให้รู้ว่าเจ้าเหนียน กลัวสิ่งเหล่านี้ นั้นคือ “สีแดง แสงไฟ และเสียงดัง” ข่าวดีนี้แพร่สะพัดไปอย่างรวดเร็ว
ตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา เมื่อถึงวันสิ้นปี ชาวจีนจึงพร้อมใจกัน:
- ติดคำอวยพรบนกระดาษแดง หน้าประตูบ้าน
- แขวนโคมไฟสีแดง ให้สว่างไสว
- จุดประทัด ให้เสียงดังสนั่นหวั่นไหว
- สวมใส่เสื้อผ้าสีแดง เพื่อข่มขวัญปีศาจ
และนี่คือที่มาของคำว่า “กั้วเหนียน” (Guo Nian) ในภาษาจีนที่แปลว่า “ฉลองปีใหม่” ซึ่งถอดความตามตัวอักษรได้ว่า “การผ่านพ้น(ปีศาจ)เหนียน” มาได้นั่นเอง
ตรุษจีนปีนี้ เมื่อคุณเห็นซองอั่งเปาสีแดง หรือได้ยินเสียงประทัดดังไกลๆ ให้รู้ไว้เลยว่า นั่นไม่ใช่แค่เรื่องของความเชื่อเรื่องโชคลาภเพียงอย่างเดียว แต่เป็นสัญลักษณ์แห่ง “ชัยชนะ” ของมนุษย์ที่มีต่อความกลัว และเป็นการเฉลิมฉลองการมีชีวิตรอดเพื่อเริ่มต้นสิ่งใหม่ๆ ในปีต่อไปครับ
สุขสันต์วันตรุษจีน ขอให้ทุกท่าน “กั้วเหนียน” อย่างมีความสุข เฮงๆ รวยๆ ครับ!
